ملا حبيب الله الشريف الكاشاني
34
توضيح البيان في تسهيل الأوزان
عدد است كه از آحاد است يا عشرات يا مئات يا الوف مثلا هشت در شكل مزبور اگر يك صفر سابق او باشد هشتاد مىشود و اگر نداشته باشد هشت مىشود زيرا كه آحاد و عشرات به يك مرتبه متفاوتند و اگر دو صفر باشد هشتصد مىشود زيرا كه مئات مرتبه سيم است و اگر سه صفر باشد هشت هزار مىشود و اگر چهار صفر باشد هشتاد هزار مىشود و هكذا پس حفظ مراتب را از دست مده و بدان كه اين قاعده كه ذكر شد در قسمت صحاح است امّا قسمت كسور پس اگر كسر در هر دو جانب باشد يعني كسرى را بر كسري قسمت كنيم بايد ضرب كرد هر يك از مقسوم و مقسوم عليه را در مخرج مشترك كه صاحب هر دو اين كسر باشد پس اگر حاصل ضرب مقسوم كمتر باشد از حاصل ضرب مقسوم عليه نسبت مىدهيم و همان نسبت حاصل قسمت است و اگر بيشتر باشد قسمت مىكنيم آن را بر حاصل ضرب مقسوم عليه مثلا در قسمت ربع بر ثمن دو ثمن حاصل شد زيرا كه اقل عددي كه ربع و ثمن دارد هشت است پس ربع را كه مقسوم باشد